Logo
piątek, 28 kwietnia 2017
Apostołów Arystarcha, Pudy, Trofima
Znajdujesz się na: Strona główna»Monastery»Klasztor Męski Zwiastowania N.M.P. w Supraślu
Monastery

Klasztor Męski Zwiastowania N.M.P. w Supraślu

 

Ufundowany pod koniec  XV w. przez marszałka Wielkiego Księstwa Litewskiego Aleksandra Chodkiewicza i prawosławnego biskupa smoleńskiego Józefa (Sołtana), a specjalny tomos sankcjonujący jego budowę wydał JŚ patriarcha Konstantynopola Joachim I. Akt erekcyjny został potwierdzony również przez króla Aleksandra Jagiellończyka. W 1501 roku powstała tu najpierw drewniana cerkiew pw. św. Jana Teologa. W dwa lata później rozpoczęto budowę cerkwi murowanej pw. Zwiastowania NMP. W 1516 roku wyświęcono cerkiew Błagowieszczeńską, później budynki monasteru wzbogaciły się o cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego, której integralną częścią były katakumby. Z biegiem lat stał się ważnym ośrodkiem kulturalnym i religijnym, m.in. ze względu na bogatą bibliotekę, która w 1557 roku liczyła już 200 pozycji, i rozwinięte kontakty z innymi ważnymi ośrodkami prawosławnymi, jak Góra Athos czy Ławra Pieczerska, czego wyrazem było nadanie ihumenowi Sergiuszowi (1532-1565) tytułu archimandryty. Odwiedzając monaster w 1582 roku patriarcha Serbii i Bułgarii Gabriel podnosi go do rangi "Ławry" i nadaje archimandrycie Tymoteuszowi (1575-1590} mitrę. Powracający z Moskwy patriarcha Konstantynopola Jeremiasz II w 1589 roku przybył do Ławry supraskiej.


Po śmierci metropolity Michała Rahozy w 1598 r., nowym metropolitą został Hipacy Pociej, w związku z czym powstał problem kompetencyjny dotyczący zwierzchności nad klasztorem. Metropolita ogłosił, że klasztor zostaje przyłączony do Kościoła unickiego jednak mnisi i ich przełożony archimandryta Hilarion (Masalski) zaprotestowali i uznali że się nie poddadzą jego jurysdykcji. Wobec tego metropolita Hipacy, będąc zarazem biskupem włodzimierskim i brzeskim, pozwał archimandrytę Hilariona do sądu za nieposłuszeństwo. Wyznaczono termin sądu, ale archimadryta odmówił stawienia się przed sądem metropolitalnym, wobec tego metropolita Hipacy poprosił króla Zygmunta III Wazę o interwencję i ten w 1602 r. wydał list okrężny, w którym zawiadomił o skazaniu archimandryty na banicję za nieposłuszeństwo wobec metropolity. Pomimo tego o. Hilarion przez ponad rok pozostawał w Supraślu, do czasu gdy nowym przełożonym klasztoru oficjalnie został w 1603 roku o. Herasim (Welikonejusz), od czasów którego rządów klasztor przestaje być prawosławny i przejmuje postanowienia Unii Brzeskiej. W tej sytuacji archimandryta Hialrion opuścił Supraśl, jednakże w 1607 roku zwrócił się do metropolity Hipacego z prośbą o jego interwencję u króla, aby ten cofnął list królewski o banicji, na którą to prośbę król Zygmunt III Waza odpowiedział pozytywnie i zezwolił na powrót o. Hialariona do klasztoru, gdzie tenże przebywał do śmierci.


W 1614 r. klasztor potwierdza przyjęcie Unii. Bazylianie rozbudowują kompleks klasztorny i rozwijają działalność wydawniczą. W 1643 roku opat Szybiński zamówił do głównej świątyni nowy trzypoziomowy ikonostas ze zwieńczeniem, który wykonał w Gdańsku snycerz Andrzeja Modzelewskiego ikonostas. W roku 1693 r. w klasztorze pojawiła się prasa drukarska, co stało się początkiem działalności kulturalnej i wydawniczej. Po rozbiorach Rzeczpospolitej, w roku 1796 dobra klasztoru skonfiskowały władze pruskie, a w 1804 roku sprzedano warsztat typograficzny żydowskiemu drukarzowi z Białegostoku, co zakończyło działalność słynnej klasztornej drukarni. W 1823 w bibliotece klasztornej profesor wileńskiego uniwersytetu Michał Bobrowski znajduje jedenastowieczną OCS księgę.


W 1824 władze rosyjskie odebrały klasztor unitom i przekazały mnichom prawosławnym. Znaczna część budynków klasztornych została przekazana fabrykantom, którzy rozpoczęli w nich produkcję sukna. W 1875 zbudowana została cerkiew św. Pantelejmona, w 1889 – św. Jana Teologa, a 1901 – św. Jerzego Zwycięzcy. W 1910 nastąpiła renowacja szesnastowiecznych fresków. Działania I wojny światowej i ewakuacja przed wojskami niemieckimi spowodowała ucieczkę mnichów w głąb Rosji (bieżeństwo); mnisi zabierają ze sobą cudowną Supraską Ikonę Matki Bożej. W II Rzeczypospolitej budynki klasztorne zostają przekazane salezjanom, którzy prowadzą w nich sierociniec.

W latach 1939-1941 świątynię dewastują władze radzieckie, niszcząc m.in. barokowy ikonostas. W 1944 wojska niemieckie zburzyły cerkiew Zwiastowania NMP. Po wojnie znajduje tu swoją siedzibę szkoła rolnicza. Od lat 80. XX w. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny stopniowo odzyskiwał budynki klasztorne i prowadził prace konserwatorskie i remontowe. Od podstaw zrekonstruowana została Głowna świątynia monasteru pw. Zwiastowania Bogurodzicy.  Prace remontowe w Ławrze trwają do dzisiaj. Planowana jest także odbudowa cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego, która znajdowała się kiedyś nad katakumbami.

Obecnie namiestnikiem klasztoru jest Archimandryta Andrzej